نگاهی به تاریخچه برج آزادی

برج آزادی یکی از بناهای یادبود در جهان به شمار می رود که تاریخچه آن به سال ۱۳۴۵ هجری شمسی بر می‌گردد. در این سال طرح یک نماد معرف ایران بین معماران کشورمان به مسا گذاشته شد و در نهایت طرح مهندس حسین امانت، 24ساله و فارغ‌ا‌لتحصیل دانشگاه تهران برنده و برای ساخت انتخاب شد. شروع عملیات ساختمان مجموعه میدان و برج آزادی اوایل سال 1348 و اتمام آن بعد از گذشت 30 ماه تلاش شبانه روزی و پشتکار دست اندرکاران این پروژه در 24مهر ماه 1350 بوده است.این برج در 26 دی ماه 1350مورد بهره برداری قرار گرفت و پس از انقلاب اسلامي نیز به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی واگذار شد. طول این بنا ۶۳ متر عرض آن، 42 متر و ارتفاع آن از سطح زمین ۴۵ متر است. این بنای سه طبقه دارای چهار آسانسور و دو راه پله و 277 پله است. گفته می‌شود در ساخت برج آزادی قطعه سنگ بریده و پرداخت شده به کار رفته است در محوطه زیرین برج آزادی چندین سالن نمایش، نگارخانه، کتابخانه، موزه و واحد سمعی بصری، سالن نمایشگاه، سالن اجتماعات، سالن کنسرت و کنفرانس و... قرار دارد. طراحی و ساخت برج و طبقات آن و همچنین سایر قسم تهای مجموعه حاصل تلاش هنرمندان و معماران با ذوق کشورمان بوده و دارای ویژگی‌های منحصر به فردي است.

استخوان بندی اصلی بنا از بتن مسلح است و در ساخت آن از سنگ‌ها و مصالح ایرانی استفاده شده است. به عنوان نمونه در نمای آن 25 هزار قطعه سنگ سفید معادن جوشقان اصفهان در 15 هزار شکل متفاوت با سطوح پیچیده به کار رفته است. درهای اصلی از سنگ گرانیت همدان ساخته شده‌اند و حدود 7تن وزن دارند. همچنین سنگ‌های کف و آب‌نماها ازمعدن مروارید کردستان استخراج شده است. مجموعه فرهنگي هنری برج آزادی، با تصويب قانون تشکيل بنياد فرهنگي هنري رودکي، در سال 1382 از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي جدا و اداره آن، به بنياد رودکي واگذار شد و تا کنون زیر نظر این بنیاد فعالیت‌های بسیاری ارائه کرده است.

زیبایی آن در تلفیق چشم نواز معماری ایران باستان با عناصر معماری دوران اسلامی در یک سازه مدرن است.

در ساختار اين برج، بسیاری از هنرهای سنتی ایراني و اسلامي دیده می شود. طاق سازی های باستانی، برج و باروهای دوران سلجوقی و غزنوی، کاشی کاری های فیروزه ای ایرانی، طرح پرطاووسی کاشی‌ها، کاربندی‌های زیبای بتنی، رسمی بندی و مقرنس کاری ها ، نورگیر)روشندان(، گنبد سازی مساجد و گنبدهای رک در امامزاده ها و مقابر باستانی، استفاده از طرح بادگیرهای قدیمی ایرانی در طبقات برج، بهره گیری از باغ سازی ایرانی و استفاده از آبنما ها و فواره ها در فضای میدان آزادی همه از نشانه های هنر ایرانی و اسلامی در برج آزادی است.

این برج که با نگاهی عمیق به معماری و هویت و فرهنگ ایرانی طراحی شده است، در دل خود نشانه ها و گاه الهاماتی از بناهای قدیمی ایران باستان را دارد؛ همچون طاق کسری)ایوان مدائن(، سر برجی های هشت ضلعی گنبد سلطانیه و کلات نادری و برج علاءالدین ورامین ، چهارطاقی نیاسر کاشان )مربوط به دوران سلجوقی(، بادگیرهای يزد، گنبد های رادکان غربی و شرقی و گنبد قابوس در گلستان و گنبد مسجد خانقاه در فارس، کاربندی های زیبای مسجد وکیل شیراز )قرن 12 هجری( و گنبد سرای امین الدوله در کاشان (قرن 13 هجری)، گنبد داخلی  نقش جهان اصفهان.مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان و آب نماهای فین کاشان و درخت کاری های اطراف میدان


راه‌اندازی مجموعه آزادی
بنياد رودکي در سال 1382 مرکز فرهنگي هنري انقلاب اسلامي در برج آزادی را با هدف شناسايي و شناساندن هنرمندان و فرهيختگان و متخصصاني که با تلاش و کوشش در مسير معرفي فرهنگ و هنر ايراني و اسلامي همت گماشته‌اند و همچنین ابعاد مختلف انقلاب اسلامي و رهبري انقلاب به نسل جدید، به راه انداخت.
پس از بحث و تبادل نظر در شوراي برنامه ريزي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و تصويب کليات طرح، بلافاصله مراحل بازسازي مجموعه آغاز و برنامه هاي نرم افزاري و سخت افزاري گسترده اي براي راه اندازي اين مرکز تدارک ديده شد. سامانه‌هاي جديد نمايش ليزر گرافيک و ويدئو پروژکتور در این مکان مستقر شدند و سالن موزه و ظرفیت آن گسترش پیدا کرد و سامانه هاي لازم جهت افزايش ضريب ايمني مجموعه، در آن نصب شد.
همچنین دوربين هاي ويژه در طبقه فوقاني برج جهت تماشاي مناظر تهران از بام برج و گرفتن عکس يادبود با تقاضاي بازديد کنندگان نصب شدند. سالن نمايش و پرده آب و سامانه هاي نور و صدا و اسلايدرها و کليه بخش هاي فني و برق و تأسيسات مجموعه نیز تعمير و تجهيز شدند.